miércoles, 20 de marzo de 2013

Camín de Ninón (semana 15)- De Víctor Guíu-


Letras denzima de blanco prestas t´o nazimiento.
Rechita o libro en a primabera,
aborichen d´Europas que estioron.

Mamá se cansa.
Tien fambre e suenio.
S´acocota o suyo  “rubor”, e as suyas ormonas acotolan a suya sien.
Desfeitas en zeños e mobimientos.

Letras denzima de blanco prestas t´o nazimiento,
a ros chiquez que tan adoro.
a ra bida que i lebas dentro.

(o día que Anchel Vicioso ganó atra etapa d´o Giro d´Italia
- anque digan o contrario- )

lunes, 18 de marzo de 2013

Camín de Ninón (semana 14) - De Víctor GUíu-


Cantan misas
e muerte amán de yo.
Al costato absurdo de casorios sin de comunions,
tardis sin de bin negro.

Güellos arguellatos, berso, duelo.
A enerchía debuxa a suya “ringla nigra” entretallata.
…………………………..
Sí.
Lo me dizioron n´a televisión d´a ecografía.

Será ninón: chugará en el Atllehtic, puyara zien Tourmalets…
U será ninona?
Bailará allora con as princesas,
u será ministra, presidenta…
Será ella mesma. 

sábado, 16 de marzo de 2013

Plevia d´estrelas (de Ánchel Conte)

Perque t’amo sin de miedo lo proclamo con rotundas parolas
...
sexo beso abrazo

e con nombre propio lo declaro

..

millor no tartir e deixar que as imachens s’aduerman n’a fondura d’a tuya boca
que todas as luces s’amorten n’os tuyos uellos
que as voces o serol as auguas d’o mar callen
ta que no se sientan que dos corazons batendo á o mesmo tiempo
en sincronía perfecta dica esclatar en un singular orgasmo

plevia d’estrelas
ye
o tuyo esperma

sobre o mío peito



.

jueves, 14 de marzo de 2013

Ye tornata a nieu (de Chuan Chusé Bielsa)


Ye tornata la nieu
sobre os paisaches
e as imáchens,
e a distanzia e a intimidá
se son fincatas en os mons familiars,
en os tellatos blancos,
campanals, pinaretas
que puyan enta l'armita
d'o santo d'os miraglos,
San Macario.
As casas e as almas son niedos
cubiertos por o fredo.
Crema o fogaril.
Mi pai clama a más chen
ta calentar-se a l'amor d'o fuego.
Yo soi luen en a cambra zarrata
d'a poesía, sentindo sin beyer-los
os ambitos nebatos.
Recuerdo añadas
emboiratas de nino,
as mías altas botas blancas.
Cayó nieu tota la nuei,
tot ye enrebullato en o nebasco.
Se sienten palas fendo trañas.
Se sienten canchelons
cayendo a tierra,
l'airera ba escobando
as carreras, que son camins de chelo.
Fa un inte, chiclans emplenaban
de risos e chuegos os espazios.
Monchons de nieu sonrisarán
con a boca e con os güellos.
Yo m'alcuerdo d'os paxaros,
que en os pinos e en os güertos
e en os rafes _pobrez_ son callatos,
asperando.
Marcharé de tardis
sobre a nieu enta una caseta
a o canto d'un biñero.
Caminaré sobre blancos
de nineza, mundos articos e d'ensuenio
serán os campos e as sierras
allá luen. Ha creyato
a nieu zanzera planetas disiertos,
u satelites como Europa u Tritón.
Tot son mundos renobatos
asperando a fantasía d'o biachero.
Marcharé de tardis
por camins altos de nieu, emparatos
por as chepas d'as cuñestras.
Os campos conoxitos serán güe pachinas blancas,
os sembratos serán sulcos u crebazas
en as mars chelatas, acubillando
bida baxo a nieu e as bolismas en l'airera.
En l'aira xublidata un biello aladro
amostrará lo canto d'una querata esteba.
E a la fin iremos plegando en o biñero
e aguaitaremos os jarmientos entre o fredo,
plegaremos en a caseta perdita sobre os yermos.
As gatas royas ya i serán asperando,
irán esgarrapando a nieu que boza la gatera,
as gatas armitañas en o suyo mundo de silenzio.
O chiquet chardín será un chardín
de blancos suenios, molsudo e encantato.
O laurelero, a o canto d'os pedrizos
e a basa conchelata, tremolará friolenco.
E güellaré os Montalbos
como uns altros Pirineos,
ayer azuls e güe cubiertos por a nieu e o chelo.
Biachearé con o deseyo
sobre as suyas tucas aimatas
por o sol, os luscos e o misterio,
sobre o suyo cuerpo libre e sin de taca
que güe as boiras e os nebascos
reserban solo ta los dioses.
Chuan Chusé Bielsa

martes, 12 de marzo de 2013

poema de Ánchel Conte

Una glarima ye cosa.
Un adiós sinse parabras
ye prencipio d'un día nuevo,
Pero tu no vierás més as boiras:
te yes feita boira, volas alta.
Yes boira n'a mesma boira
(1969)

.

viernes, 8 de marzo de 2013

Luz e güembra (de Ánchel Conte)

tallas en dos con a falz d’a tuya gollada l’aire trestallas nitidamén e limpia luz e uembra
yo me te miro e sinse bochar o prodichio aspero
talmén mesmo te tresbatas n’a sotil línia cuasi inestintén que divide luminaria e fosquera
dica delir-te-ie pero sabré tobrar-te amataus toz os sentius zarrada boca estreñius uellos
sinse odíu fato ni tauto no seguindo si que o zaguer leve sospiro esmuyiu d’o tuyo peito
bisa que enta tu n’o suyo soflo me leva



Fuande: Queremos más obras de Anchel Conte

miércoles, 6 de marzo de 2013

Baixo Vueltas Azuls (De Ánchel Conte)


ixa parola que se dibuixa n’os tuyos labios
brila como cuca de luz en nueit sinse estrelas
sona á serol d’aire sondormiu entre arboleras
á gorgollo d’augua de fontanal en tardi calient de mayo
te me miro d’alto t‘abaixo
e m’aturo astí an ixa parabra encara no dita m’aspera
la te furto t’acubillar-la n’as mans s ta tu ubiertas
e entre vueltas azuls volumens e lumbreras que en paz me cubren
como si de tu se tratase amorosiar-la e adormirme acollau é ela

.

domingo, 3 de marzo de 2013

Camín de ninón (semana 13) - De Víctor Guíu


O feto amadura ta crecer.
Como fruita verda,
ixa mesma que zarandean airegueras, auguas,
asperando-se-ne retratos d´estiu.
U picotazos de picarazas emberenatas.

A pregunta de qué será aparixe de nuebo.
Mientres a mai bi ye sensual, prexinata,
imachen segundiata per os sieglos.

(Os chiquez lo sapen).
Anque s´amaguen e aspiren fumarros d´aclamata  e culpa,
l´enfuelgo de Andrea, os suyos güellos despiertos,
e ros cariños de Mario,
e carantoñas.
Son biaches cara l´enfinito,
mil boces cara l´abismo.
……………………………..
O parte diz que luen de aquí aparixe Ben Laden con un tiro n´a capeza.
Dengún lo beye, á dengún importa.

O ninón será ra mía bida en bel inte,
e agora bi ye n´o utero d´asperanzas.
I será uno,
e con busatros,

os míos gúellos,
bersos e poemas.

viernes, 1 de marzo de 2013

Solo lo sol de l'Alma (de Chuan Chusé Bielsa)


O día ye zarrando
los suyos güellos.
Purnetas en a cambra
fosca. ¡Qué pocos ya quedamos!
Unas ultimas mans aparando
a ultima calentor.

Solo lo sol de l'Alma.

A tardada, qué larga
parixeba, s'endormisquiaba
aparando as rayadas
d'un sol que s'eslanguiba.
As oras se bandiaban
en as olas d'o silenzio.

Solo lo sol de l'Alma.

Rematan en o día
as zagueras luminarias.
En que o sol s'amaga
astí ye a luna, perfecta
ostia que a bonico puya
sobre a montaña sacra.

Solo lo sol de l'Alma.

Qué eterno lo tiempo
parixeba. En o maitín
teneba la cara fresca de l'augua
u a clara ilusión d'un nino.
Y a o meyodía cremaba,
tot pleno de flamas furas
que contra o mundo luitaban.

Solo lo sol de l'Alma.

Remató lo día, a o cabo.
En o fogaril s'amortoron
as estrelas d'o calivo;
solenca quedó a casa
en que vivié. S'amortaban
una a una las estrelas allá luen.
S'amortó a la fin a nuei, se tornó blanca.

Solo lo sol de l'Alma.

Chuan Chusé Bielsa

jueves, 28 de febrero de 2013

IXAR

D´o Biache feito por "Os Zerrigüeltaires" en l´añada 85.


-------------------------------------



ÍXAR



Íxar (en arabe: “tozal de pietra d´arena”) ye conoxita por os romans con os nomes Arse y Darse. S´alcuentra a 15O kms. ta lo noreste de Tergüel capetal, a 291 mts. d´alzarria chunto l´arriu Martín. O casalar ye plantificau engradonato en a costera d´un tozal. Tien bellas dos milentas d´abitadors, adedicaus más que más a l´agricultura y lo bestiar de tozinos y obellas.
As fiestas grans son pa lo 21 d´agosto y a más sonata -como n´Alcañiz- a Semana Santa, con a zelebrazión d´o Tambor y o Bombo. La d´Ixar ye, posiblemén, la más antiga y tradizional, como lo contrimuestra l´estar declarata “Fiesta de Interés Turístico Nacional”.
En a meya nueit d´o Chuebes Santo se i fa la “rompida de la hora” en a Plaza España, un momén emozionán y de difízil xuplidar, en o que más d´a milenta de presonas bistitas con tunicas negras tocan de bez os suyos atambors. Dica ra tardi d´o Sabado Santo ros atambors y bombos no dixan de i retombar estrapaluziosamén por todas as carreras d´Íxar, en prosezión u por collas. Iste costumbre esdebiene de lo 1.519 cuan Luis Fernández de Heredia, cuarteno Duque d´Íxar, encomienda a os franziscans a faina d´atrapaziar-lo seguntes o riedo catolico. Dinantis d´ixo, as chens s´achuntaban bistindo lo sayal negro, a cara bozata y tocando trastes y rudiosos -carraclas, matracas, ezetra- como protesta por a muert de Cristo.
A los d´Íxar lis izen “rabinos” y tienen istos ditos tocantes a lo mote y a los de bels lucars bizins:
“En Castelnou, aliagueros
por necesidad lo son.
Y en Híjar rabinos
y cheches en Obón”.
“Los de Híjar son rabinos,
los de Urrea cañiceros,
Albalate sompreñaus
y Ariño los farineros”.
“En Obón revuelan cheches,
en Alloza la cuchara,
los gitanos en Oliete
y en Híjar las chicas guapas”.
“En Hijar hay un convento
con portal de tres arcadas,
en Samper Santa Quiteria
que quita el mal de la rabia,
en la Puebla buenos mozos
para tirar a la barra”.
A billa d´Íxar estió conquerita por Galín Ximénez, siñor de Belchit, en tiampos de Remón Belenguer IV, rechén d´a Corona d´Aragón. Chaime I acorporó Íxar ta lo Raino d´Aragón, a truca de Tierga, en 1.267; legando a Baronía a lo suyo fillo don Pedro Fernández d´Íxar. Lo 1.483 os Rais Catolicos acobaltan o siñorío d´Íxar ta lo ran de Ducato.
En ista redolada estió mayoritaria la poblazión de moriagos dica ra suya forachitanzia a empezallos d´o sieglo XVII, qu´estió repoblata por chens promanans -más que más- de os pirinés aragoneses.
En a gambada por Íxar alufran que bi ha tres bicos bian esferenziatos con estrazios d´o debanpasau: o moriago (“La Parroquia”), o chodigo (“San Antón”) y o crestián (“La Villa”).
En o bico moriago de La Parroquia sopreixen os callizos suyos y a Plaza con a capiella d´a Birchen d´Arcos u Madalena, d´estilo mudéxar. A chudería ye en o bico de San Antón, con a Plaza y carreras de L´Azaguán y Jesús, pa plegar en l´armita de San Antón, antiga sinagoga dica qu´estieron forachitaus os chodigos en 1.492.
En o bico de “La Villa”, o más proxemo ta l´arriu Martín, i sopreix lo palaz barroco d´o Barón d´Ara y l´Achuntamién con a suya Lonxa; dend´astí se´n puya dica ta ra ilesia de Santa María y os repuis de l´antigo Castiello d´Íxar, de lo sieglo X.
Iglesia Parroquial de Santa Mar�a de estilo mudéjar en H�jar.  Ilesia parroquial de Santa Mar�a d´estilo mudéxar, en Íxar
En una carrera s´enziertan con uns biellos y una muller con os que i pillan güen capazo en tocante a motes, toponimos, ditos y bocables aragoneses fablaus en a billa.
Uno d´els lis diz: “yo soy mesache”, esplicotiando desiguida que ye d´a familia de “los Mesaches”. A parola que más lis truca ye “zipizero” y atras intresans son:“farina”,”zagal”,”falz”,”astral” y “finollo” (que remeraban que la diziban de chobens); as rematanzas d´os achiquidors las fan en -ICO.